नेपालमाला
२६ कार्तिक २०७८, शुक्रबार 
काठमाडौं : डेंगी रोग डेंगी भाइरसबाट संक्रमित एडिज जातको लामखुट्टेको टोकाईबाट मात्र सर्छ। थोरै मात्र पानी जम्मा भएको भाँडामा पनि यो लामखुट्टेले फुल पार्छ र यसको वृद्धि विकास हुन्छ।
डेंगीका मूख्य लक्षणहरू
– उच्च ज्वरो आउनु
– जोर्नी र मांशपेशीहरु बेस्सरी दुनु
– आँखाको गेडी दुख्नु
– बेस्सरी टाउको दुख्नु
– शरीरमा राता विमिराहरु आउनु
– वाकवाकी लाग्नु वा वान्ता हुनु
डेंगीका लक्षणहरू देखिएमा के गर्ने ?
स्वास्थ्य संस्थामा गई चिकित्सक वा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुपर्ने हुन्छ। घरमै बसेर उपचार गर्ने सल्लाह दिएमा ज्वरो घटाउनका लागि र जीउ दुखेको कम गर्नको लागि प्यारासिटामोल बाहेक बुफिन र एस्पिनजस्ता अन्य औषधिको सेवन गर्नु हुँदैन। अस्पताल भर्ना हुन सल्लाह दिएमा तुरून्त भर्ना हुनुपर्छ।
– चिकित्सकको सल्लाह नलिइकन कुनै पनि औषधि सेवन गर्नु हुँदैन। लामखुट्टेले फुल पार्न सक्ने सम्भावित घरभित्र र वरपरका पानी जमेको ठाउँहरू र पानी राख्ने भाडाहरू खोजी खोजी सफा गरौँ र लामखुट्टेको फुल नष्ट गरौँ।
– पानी राख्ने भाँडाहरु जस्तै ट्यांकी, ड्रम, बाटा, बाल्टिन आदिलाई लामखुट्टे नछिर्नेगरी राम्ररी छोपेर राखौं। साथै पानी जम्नसक्ने ठाउँमा पानी जम्न नदिन नियमित सफा गर्नुपर्छ।
– कोठाभित्र लामखुट्टे भगाउने धुप बाल्ने र लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्ने मलम लगाउनुपर्छ। पूरै शरीर डाक्ने लुगा लगाउनुपर्छ।
– काम नलाग्ने र पानी भरिनसक्ने सामानहरु जस्तै बोतल, टायर, प्लास्टिकका बस्तुहरु पानी जम्न नमिल्ने गरी विसर्जन गर्नुपर्ने हुन्छ।
-घर-विद्यालयको अँध्यारा कुना-काप्चा, जस्तै पर्दा पछाडि, खाटमुनि, शौचालयभित्र, डेस्क बेन्चमुनि आदि ठाउँहरूमा किटनाशक औषधि छर्किनुपर्छ।
– कम्तिमा हप्ताको एकपटक एयर कुलर, पानी ट्यांकी, फूलदानी, गमलामा राखिएको प्लेटहरू राम्ररी सफा गर्नुपर्छ।
-लामखुट्टेले फुल पार्नसक्ने सम्भावित घर र विद्यालयभित्र र वरपरका पानी जम्ने सबै ठाउँहरू र पानी राख्ने भाडाहरु खोजी खोजी सफा गर्नुपर्ने हुन्छ। लामखुट्टेको फुल नष्ट गर्नुपर्छ।
डेंगीबाट बच्ने उपायहरु
एडिज जातको लामखुट्टेले दिनको समयमा टोक्छ। त्यसमाथि बिहान र साँझको समयमा टोक्ने सम्भावना बढी भएकाले सो समयमा थप सचेत हुनुपर्छ। आफ्नो घर वरिपरि, कार्यस्थल र सार्वजनिक ठाउँहरुमा पानी जम्न दिनुहुँदैन। पानी राख्ने भाँडोलाई लामखुट्टे नछिर्ने गरी राम्ररी छोपेर राख्नुपर्ने हुन्छ। दिउँसो पनि लामखुट्टे भगाउने धुप बाल्ने र लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्ने मह्लम लगाउनुपर्छ। घरको झ्याल ढोकामा लामखुट्टे नछिर्न जाली हाल्नुपर्छ। पूरै शरीर ढाक्ने लुगा लगाउनुपर्छ। लामखुट्टेले फुल पार्न सक्ने सम्भावित घरभित्र र वरपरका पानी जमेको ठाउँहरू र पानी राख्ने भाँडाहरू खोजी खोजी सफा गरौं र लामखुट्टेको फुल नष्ट गर्नुपर्छ।
