नेपाली खेलकुदमा नैतिकताको खडेरी

काठमाडौं : मानिसको सबैभन्दा ठूलो बल भनेको नैतिकता हो । जसले नैतिकता गुमाउँछ, उसले आत्मबल गुमाउँछ र समाजमा बस्ने हैसियत पनि गुमाउँछ भन्ने प्रचलन सदियौंदेखि रहिआएको छ । नैतिकताका विषयलाई लिएर नेपाली राजनीतिमा पटक–पटक बहस हुने गरे पनि धेरै कम मानिसले मात्रै आफूलाई नैतिकवान सावित गर्न सकेका छन् । धेरै व्यक्तिहरु नैतिकतामा चुक्दै आएका छन् ।
नैतिकताको खडेरी नेपाली राजनीतिमा मात्र होइन, खेलकुद क्षेत्रमा पनि उक्तिकै छ । खेलकर्मीको द्वैध चरित्रका कारण मात्र खेलकुदमा नैतिकताको खडेरी परेको होइन, सबैभन्दा ठूलो समस्या पदलोलुपता हो । पदलोलुपतामा फसेकै कारण धेरै व्यक्तिहरु नैतिक रुपमा कमजोर सावित भएका छन् । नेपाली खेलकुदमा यस्ता धेरै उदाहरण छन् ।
तीमध्येका एक हुन्, शिव कोइराला उर्फ ज्वाला । शिव कोइराला नेकपा कार्यकर्ता हुन् । नेकपा कार्यकर्ता भएकै कारण उनी राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को उपाध्यक्ष बन्न सफल भए ।
पछिल्लो समय नेकपा विभाजित अवस्थामा पुगेको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र प्रचण्ड–माधव समूह गरेर दुई खेमा स्पष्ट देखिएको छ । पार्टी विभाजनको अवस्थमा पुगेपछि कार्यकर्ताहरुले ‘कित्ता काट’ गर्ने मात्र होइन, एकले अर्कोलाई ‘धारे हात’ लाउने प्रवृत्ति पनि निकै मौलाएको छ ।
नेकपा दुई फ्याकमा विभाजित भएपछि ज्वालाले पनि कित्ता काट गरेका छन् । उनी ‘माउ माओवादी’ प्रचण्ड–नेपाल समूहमा नै देखिएका छन् । उनी प्रचण्ड–नेपाल समूहले आयोजना गर्ने विरोध प्रदर्शनमा सहभागी हुने मात्र होइन, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलई पनि सत्तोसराप गर्दै आइरहेका छन् । गुटगत रुपमा उनी जता लागे पनि त्यो सरोकारको विषय होइन । त्यो उनको स्वतन्त्रता हो । अहिलेको अवस्थामा जुन समूह र गुटमा लाग्दा आफूलाई फाइदा हुन्छ, त्यही समूह र गुट रोज्ने हो ।
तर, ज्वाला विवादमा तानिनुको मुख्य कारण हो, नैतिकता । उनले उच्च राजनीतिक संस्कार र नैतिकता देखाउन नसक्दा खेलकुदवृत्तमा आलोचनाका पात्र बन्दै आइरहेका छन् । ज्वाला प्रधानमन्त्री केपी ओलीको इच्छा र सहमतिमा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को उपाध्यक्ष बनेका हुन् । प्रधानमन्त्रीसम्म लबिङ पु¥याउन उनले कर्ण थापाको दौराको फेरो पनि समातेकै हुन् । तर, अहिले उनी ‘जुन थालमा खायो ……….’ भने झैं उनै केपी ओलीको सत्तोसराप गर्दै हिंड्न थालेका छन् । ‘केपी ओली कता हराए’ भन्न थालेका छन् ।

नेकपामा अहिले एक गुटले अर्को गुटको खोइरो खन्ने परिपाटी चलिरहेको छ । आफ्नो कित्ता काट गरेर प्रचण्ड–माधव समूहमा लागेका ज्वालाले पनि केपी गुटको विरोध गर्नु र उनीहरुलाई नङ्ग्याउनु स्वभाविकै हो । तर, केपी ओलीले दिएको नियुक्ति पनि खाने, पदमा पनि बसिरहने अनि, उनैलाई तथानाम गाली गर्ने प्रवृत्ति राम्रो होइन । यस्तै द्व्रैध चरित्र अपनाएकै कारण पनि खेलकुदवृत्तमा ज्वाला आलोचनाको पात्र बनिरहेका छन् । बरु अर्जुनबहादुर केसीले राखेप बोर्ड सदस्यबाट राजीनामा दिएर उच्च राजनीतिक संस्कार देखाए ।
नैतिकताको सवालमा अर्का खेलकर्मी हुन्, रिम रानाभाट र इन्दिरा निरौला । रानाभाट र निरौला राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का बोर्ड सदस्य हुन् । रानाभाट र निरौला युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयद्वारा गठित सदस्यसचिव छनोट समितिका सदस्य थिए । राखेप सदस्यसचिव छनोटका क्रममा योग्य व्यक्तिलाई पाखा लगाउँदै रमेशकुमार सिलवाललाई सदस्यसचिव बनाउन भूमिका खेलेकै आधारमा उनीहरुले बोर्ड सदस्य पाए । त्यही व्यक्ति सदस्यसचिव छनोटमा पनि बस्ने अनि तिनै व्यक्ति बोर्ड सदस्यमा मनोनीत हुने दुर्लभ संयोग खेलकुदमा जुरेको छ ।
आफूले सदस्यसचिव बनाउने र तिनै सदस्यचिवको चाकडी गरेर बोर्ड सदस्य हुने । सुन्दै आश्चर्य लाग्ने यो काम गर्न रानाभाट र निरौलालाई कुनै संकोच लागेन । भोलिका दिनमा नैतिकता विषयमा प्रश्न उठ्न सक्छ भन्ने ज्ञान पनि उनीहरुलाई भएन । उनीहरुलाई त पद चाहिएको थियो । पद पाए । तर, उनीहरुका कारण समग्र नेपाली खेलकुदमाथि नै नैतिकता खडेरीको बात लाग्ने काम भयो । पदका लागि मानिसहरु कतिसम्म गिर्न सक्छ भन्ने नजिर पनि रानाभाट र निरौलाले नेपाली खेलकुदमा स्थापित गरिदिए ।