नेपालमाला
११ चैत्र २०७७, बुधबार 
काठमाडौं : केही दिनयता कोरोना भाइरस संक्रमितको संख्या बढ्न थालेपछि टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग केन्द्रका निर्देशक सागर राजभण्डारी चिन्तित छन् । उनलाई डर छ— युरोपेली देशमा झै नयाँ भेरियण्टको कोरोना फैलिएको त होइन ?
त्यसो त गएको एक वर्षयता महामारी नियन्त्रणमा खटिएका अन्य चिकित्सकजस्तै उनले आराम गर्न पाएका छैनन् । टेकु अस्पतालमा २०७६ चैत दोस्रो हप्ता कोरोना भाइरसको दोस्रो केस भेटिएयता आजसम्म शून्य संक्रमित भएर वार्ड खाली भएको छैन । पछिल्लो १० दिनयता कोरोना महामारीको शुरुवाती चरणमा जस्तै तनाव थपिएको डा. राजभण्डारी बताउँछन् । ‘संक्रमण भेटिइरहेको बेला सरकारले महामारी नियन्त्रणको अभ्यास गर्न चटक्कै छाड्नु हुदैनथ्यो’ उनी भन्छन्, ‘नागरिकलाई पनि लापरवाही गर्ने छुट थिएन ।’
पछिल्लो १० दिनयता संक्रमणको दर निरन्तर बढिरहेको छ । मंगलबार ४ हजार ३२ जनाको परीक्षण गर्दा १ सय ८८ जनामा र सोमबार ४ हजार ४ सय ७२ जनाको परीक्षण गर्दा १ सय ५५ जनामा संक्रमण देखिएको छ ।
महामारी नियन्त्रणमा नआउँदै सरकार र नागरिकले लापरवाही गरेकाले यो अवस्था आएको बताउने डा। राजभण्डारी फेरि पहिलेको संयत्र र व्यवहार पुनस् सक्रिय गराउनुपर्ने बताउँछन् । नेपालमा जिन सिक्विन्सिङ गर्ने प्रविधि नभएर पछिल्लो समय भेटिएको संक्रमण कुन भेरियण्टको हो भन्ने पुष्टी हुन सकेको छैन । तर राजभण्डारी नयाँ भेरियण्टको कोरोना भाइरस फैलिइसकेको आशंका गर्छन् ।
इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले (इडिसिडी) यसअघि ३ जनामा नयाँ भेरियण्ट भेटिइसकेको पुष्टी गरेकाले उनको दाबीमा सत्यता रहेकोमा अधिकांश जनस्वास्थ्यविज्ञ सहमत छन् । किनकि पछिल्लो समय भेटिएका धेरै संक्रमितमा ‘एस जिन’ देखिएको छैन । एस जिन नदेखिएको भाइरसमा नयाँ भेरियन्टको भाइरस छ कि भनेर आशंका गर्न सकिने इडिसिडीका निर्देशक डा. कृष्ण पौडेल बताउँछन् ।
डा. राजभण्डारीका अनुसार नेपालमा अहिले बढेको संक्रमण युरोपेली देशमाझै कोरोनाको दोस्रो र तेस्रो लहरको संकेत हो । भलै यो विषयमा स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले आधिकारिक घोषणा गरेको छैन । तर, अधिकांश जनस्वास्थ्य विज्ञ कोरोनाको दोस्रो लहर आएकामा सहमत छन् ।
फेरि परीक्षणको दायरा बढाउने, क्वारेण्टिन व्यवस्थित बनाउने, कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ चुस्त बनाउनुपर्ने रमहामारीविरुद्ध लड्ने सबै संरचना र व्यवहारलाई पुनर्जागृत गराउनु पर्नेमा विज्ञहरुले जोड दिन थालेका छन् ।
केही सीमित व्यक्तिले खोप लगाएको भरमा महामारी सकिएको भन्दै लापरवाही गर्ने व्यवहारले असर पार्ने उनीहरु बताउँछन् । खोप लगाए पनि शरीरमा कोभिड–१९ विरुद्धको एण्टीबडी बन्न समय लाग्ने भएकाले लापरवाही गर्न नहुने जनस्वास्थ्य विज्ञहरु बताउँछन् । किनकि, खोप अभियानको प्राथमिकतामा परेका अधिकाशंले दोस्रो डोज खोप लगाएका छैनन् भने खोपको प्रभावकारी दर पनि अत्यन्त न्यून छ।
नयाँ भेरियण्टको कोरोना आशंका गरिएकाले पनि खोप लगाएर ढुक्क हुने अवस्था नरहेको उनीहरुको दावी छ । नयाँ भेरियण्टको कोरोनालाई खोपले प्रभाव पार्ने वा नपार्ने आधिकारिक अध्ययनको नतिजा सार्वजनिक भएको छैन । भाइरसले जुनसुकै ठाउँमा पनि आफ्नो स्वरुप परिवर्तन गरेर नयाँ स्वरुपमा विकास हुने भएकाले सतर्क हुनु बाहेक अरु विकल्प हामीसँग छैन ।
स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयमा महामारी नियन्त्रणमा डटेर लाग्नुपर्छ भन्ने मान्यताका कर्मचारी नभएकाले महामारीविरुद्धको लडाइँ कमजोर भएको संक्रामक रोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदी बताउँछन् । महामारी नियन्त्रण गर्न चाहने हो भने पहिलेको भन्दा अवस्था सजिलो भएको उनको भनाइ छ ।
पहिले भन्दा प्रयोगशालाको सङ्ख्या धेरै रहेको र पीसीआर किट सस्तो भएकाले पनि परीक्षणको दायरा बढाउन सजिलो हुने उनको भनाइ छ । कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ र अन्य सुरक्षाको प्रावधान लागु गर्ने अभ्यास गरिसकेकाले अब सहज हुने सुवेदी बताउँछन् ।
सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुन पनि संक्रमण बढेकाले फेरि परीक्षण र कन्ट्रयाक्ट ट्रेसिङलाई जोड दिनुपर्ने बताउँछन् । फेरि एक पटक पहिलेकै अवस्थामा फर्केर गल्तीबाट पाठ सिक्दै राज्य र नागरिकले व्यवहार गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ । ‘संक्रमण बढेको तथ्यांकले देखाइरहेको छ, अब हामी महामारी नियण्त्रणमा लाग्नुको विकल्प छैन’ उनले भने ।
